میبد کهنترین شهرستان استان یزد و از کهنترین شهرهای ایران به شمار میآید. کاوشهای باستانشناسی اخیر در محدوده نارین قلعه، قدمت آن را فراتر از هفت هزار سال نشان میدهد. میبد یکی از قطبهای محور تمدنی ایران باستان به شمار میرود. بخشی از این محدوده تمدنی که از شمال به جنوب شرق ایران امتداد داشته، شامل ری، تپههای سیلک کاشان، نایین، عقدا، میبد، یزد، کرمان، بم و.... میباشد. حدود ۶۰۰ بنای ارزشمند در میبد شناسایی شدهاست که از این تعداد ۵۱ بنا تاکنون به ثبت آثار ملی رسیده و نزدیک به ۷۰ بنا نیز در حال ثبت شدن است. آن چه که میبد را از بسیاری از شهرهای دیگر متمایز میکند بافت نسبتا سالم و دست نخورده تاریخی این شهر است که هنوز دارای حیات بوده و مردمان درآن زندگی میکنند. این ویژگیهای منحصر به فرد سبب شده تا میبد به عنوان تنها و نخستین شهر ایران به ثبت آثار ملی برسد. یعنی تمام باغ شهر میبد (بافت تاریخی و باغهای اطراف آن) به عنوان اثری باستانی و ملی شناسایی و اعلام گردیدهاست. میبد در زمانهای گذشته یک شهر بندری و یکی از ایستگاههای مهم در شاهراه باستانی جاده ابریشم بودهاست که از کشور چین آغاز و به رم در کشور ایتالیا ختم می شدهاست. سفالگری و زیلو بافی از صنایع و هنرهایی است که قدمت آن به زمانهای به یاد نیامدنی این خطه برمیگردد. -->
در مورد نام میبد سه نظر وجود دارد: ۱- در روزگارانی که میبد شهری بندری و مهم و دارای تاکستانهای بسیار وسیعی بودهاست انگور این تاکستانها به جاهای دیگر صادر میشده و لذا آن را صاحب می(می+ بد) نامیدهاند. ۲-می بد همان تغییر یافته «موبد» در دین زرتشت میباشد. ۳-یزدگرد سوم دارای سه سردار نامدار به نامهای میبدار، بیدار و عقدار بوده که هر کدام به آبادانی میبد، بیده و عقدا کوشیده اند. درتاریخ محلی یزد شهرساسانی میبد به عهد چند تن ازشاهان این خاندان ازجمله یزدگرد، قباد و انوشیروان نسبت دادهاند و به نام یکی ازسرداران و یا فرزندان شاه میخوانند از جمله آنکه یکی ازسرهنگهای یزدگرد را بانی شهردانستهاند اما احمد کاتب روایتی دارد که بنای مدینه میبد به عهد پادشاهی قباد نسبت دادهاست. بنای مدینه میبد به واسطه شاه موبد شد و چون شاه موبد مدینه میبد تمام کرد او را «موبدگرد» نام نهاد و به مرور ایام (گرد) را محذوف کردند و موبد را میبد گفتند. به طورکلی نام میبد (میبذ) به نوبه خود مهرو نشانی ازدوره ساسانی است، به روایتی دیگر به دلیل مساعد بودن آب و هوای این شهر یکی از سرهنگان یزدگرد همان مهبود ازسپهبدان نامدار عهد قباد و انوشیروان در این شهرسکنی گزیده و نام این شهر درگذر زمان بعد از دگرگونی میبد تغییریافتهاست.البته دیدگاه دیگری بر این باور است که این سرهنگ لقب میبدار را به واسطه فرماندهی این ناحیه بدست اوردهاست نه اینکه میبد بواسطه این سرهنگ. متاسفانه بعلت ندانم کاریها و کوته بینیهای مقامات شهری، بالاخص شهرداری، عدم درک ارزش آثار باستانی و سلطه نوعی تفکر وهابی گری که در مقابل اماکن مذهبی بقیه آثار قدیمی را بر نمیتابد بافت تاریخی شهر که یادگار ایران باستان بوده بطرز فاجعه باری صدمات فراوانی دیدهاست که غیر قابل جبران میباشد. سیاستهای ابلهانه تعریض کوچهها، تخریب قلعه و استفاده از زمین آن برای بنیاد مدرسه، احداث خیابان در مرکز محلات، ثبت آثار تاریخی بعنوان املاک فردی و آنگاه تخریب آنها توسط جمعی فرصت طلب و سودپرست و عدم ممانعت از آن توسط ادارات و مقامات فاسد محلی میبد را اکنون بصورت ده-شهری در آوردهاست که اکثر یادگارهای تاریخی آن قربانی شدهاند.

